4 . لزوم احضار حيثيت مصحح استعمال در ذهن مستعمل ، كه در استعمال حقيقى ، وضع ، و در استعمال مجازى ، وضع و علاقه است ؛ 5 . لزوم وضع لفظ براى معنا ، يا به وضع شخصى چنان‌كه در استعمال حقيقى است و يا به وضع نوعى ( چنان‌كه ) در استعمال مجازى است . صدر ، محمد باقر ، بحوث فى علم الاصول ، ج 1 ، ص ( 143 - 133 ) . صدر ، محمد باقر ، دروس فى علم الاصول ، ج 1 ، ص 81 . مقومات تعارض ر . ك : شرايط تعارض ادله مقيّد لفظ مطلق محدودشده به سبب قيد مقيّد ، اسم مفعول از باب تفعيل و به معناى دارنده قيد و محدوديت است . بنابراين ، به هر مطلقى كه با افزودن قيدى ، دايره شمول آن محدود گردد ، مقيد مىگويند ؛ با به بيان ديگر ، مقيد لفظى است كه معناى آن قابليت شيوع و ارسال دارد ، امّا به واسطه آمدن قيدى ، دايره شمول آن محدود گرديده است ، ازاين‌رو بالفعل ، بعضى از افراد را شامل نيست ؛ براى مثال ، « العالم » هرچند شامل همه افراد عالم است ، اما قيد « العادل » دامنه شمول آن را محدود مىنمايد . حيدرى ، على نقى ، اصول الاستنباط ، ص 167 . مكارم شيرازى ، ناصر ، انوار الاصول ، ج 2 ، ص ( 192 - 191 ) . طباطبايى قمى ، تقى ، آراؤنا فى اصول الفقه ، ج 1 ، ص 138 . نائينى ، محمد حسين ، اجود التقريرات ، ج 1 ، ص 514 . مطهرى ، مرتضى ، آشنايى با علوم اسلامى ، ج 3 ، ص 45 . صدر ، محمد باقر ، بحوث فى علم الاصول ، ج 7 ، ص 180 . اصفهانى ، محمد حسين ، الفصول الغروية فى الاصول الفقهية ، ص 219 . مجاهد ، محمد بن على ، مفاتيح الاصول ، ص 193 . عبد البر ، محمد زكى ، تقنين اصول الفقه ، ص 145 . خويى ، ابو القاسم ، محاضرات فى اصول الفقه ، ج 5 ، ص 344 . خضرى ، محمد ، اصول الفقه ، ص 224 . شهيد ثانى ، زين الدين بن على ، تمهيد القواعد ، ص 222 . صاحب معالم ، حسن بن زين الدين ، معالم الدين و ملاذ المجتهدين ، ص 15 . شيرازى ، محمد ، الوصول الى كفاية الاصول ، ج 3 ، ص 223 . جزايرى ، محمد جعفر ، منتهى الدراية فى توضيح الكفاية ، ج 3 ، ص 676 و 711 . ابو زهره ، محمد ، اصول الفقه ، ص 157 و 159 . مظفر ، محمد رضا ، اصول الفقه ، ج 1 ، ص 167 و 165 . محقق حلى ، جعفر بن حسن ، معارج الاصول ، ص 91 . مجاهد ، محمد بن على ، مفاتيح الاصول ، ص 193 و 89 . سبزوارى ، عبد الاعلى ، تهذيب الاصول ، ج 1 ، ص ( 150 - 147 ) . زحيلى ، وهبه ، الوجيز فى اصول الفقه ، ص ( 207 - 206 ) . مقيّد لبّى مقيّد غير لفظى مقيّد لبّى ، كه مقابل مقيّد لفظى است ، مقيدى است كه اطلاق دليل را قيد مىزند ، اما از مقوله لفظ نيست ، مانند عقل ، اجماع ، شهرت و سيره ؛ براى مثال ، وقتى گفته مىشود : « الماء المطهّر » ( آب پاك‌كننده ) ، عرف متشرعه كه نوعى مقيد لبّى است مىگويد مراد « آب طاهر » است نه هر آبى ؛ يعنى اطلاق آن لفظ هرچند شامل آب پاك و آب نجس است ، اما در نزد متشرعه آب نجس مطهّر نيست ، ازاين‌رو گفته مىشود مراد جدى از « الماء المطهر » ، آب طاهر است ، پس مراد استعمالى كه اعم است به وسيله مخصصى غير لفظى مقيد مىشود . صدر ، محمد باقر ، بحوث فى علم الاصول ، ج 2 ، ص 215 . مقيّد متصل مقيّد غير مستقل ، و منضم به كلام ديگر مقيّد متصل ، مقابل مقيّد منفصل بوده و به كلامى گفته مىشود كه خود استقلال ندارد و بايد همواره به كلام ديگر ضميمه شود ، مانند : « اعتق رقبة مؤمنة » كه « مؤمنة » قيد « اعتق رقبة » است . جزايرى ، محمد جعفر ، منتهى الدراية فى توضيح الكفاية ، ج 3 ، ص 712 . خمينى ، مصطفى ، تحريرات فى الاصول ، ج 2 ، ص 593 . شيرازى ، محمد ، الوصول الى كفاية الاصول ، ج 2 ، ص 97 . مكارم شيرازى ، ناصر ، انوار الاصول ، ج 2 ، ص 200 . مقيّد منفصل مقيّد مستقل و بىنياز از انضمام به كلام ديگر مقيد منفصل ، مقابل مقيد متصل بوده و عبارت است از كلامى مستقل كه نيازى به انضمام به كلام ديگر ندارد ؛ براى مثال ، مولا مىگويد : « اعتق رقبة » و سپس در كلامى ديگر مىگويد : « اعتق رقبة مؤمنة » ؛ در اينجا جمله دوم مقيّد منفصل براى جمله اول است . و يا مانند : « اكرم العلماء » و « لا تكرم الفساق من العلماء » . جزايرى ، محمد جعفر ، منتهى الدراية فى توضيح الكفاية ، ج 3 ، ص 712 . خمينى ، مصطفى ، تحريرات فى الاصول ، ج 2 ، ص 593 . شيرازى ، محمد ، الوصول الى كفاية الاصول ، ج 2 ، ص 97 . مكارم شيرازى ، ناصر ، انوار الاصول ، ج 2 ، ص 200 . مقيس ر . ك : فرع مقيس عليه ر . ك : اصل ( قياس )